Przerost migdałka gardłowego –  objawy i leczenie

Przerost migdałka gardłowego, czyli tzw. trzeci migdał, to zgrupowanie komórek tkanki chłonnej będących istotną częścią układu odpornościowego. Jest to pierwszy bastion, o który rozbijają się wszystkie wirusy, bakterie i alergeny wdychane zarówno przez nos, jak i usta. U małych dzieci trzeci migdał ulega rozrostowi, a około 8 roku życia zaczyna stopniowo zanikać. Zdarza się jednak, że u niektórych z nich rozrasta się nadmiernie, stając się przyczyną różnego rodzaju chorób.

Najczęściej trzeci migdałek rozpoznaje się u dzieci w wieku przedszkolnym. Ponieważ może stać się przyczyną wielu schorzeń, np. niedosłuchu, niedowagi, zaburzeń w rozwoju, a także zmian w ukształtowaniu twarzy, wymaga szybkiej interwencji lekarskiej. Choroby będące wynikiem przerostu migdałka gardłowego obniżają jakość życia wielu dzieci, ale także dorosłych, ponieważ niektórzy z nich mogą mieć po nim pozostałości. Rozwiązaniem jest wizyta u specjalisty laryngologa i wdrożenie zaleconego przez niego leczenia. Często przeprowadzenie operacji pozwala pozbyć się problemu raz na zawsze.

 

przerost migdałka gardłowego 

 

Trzeci migdałek

Trzeci migdałek zaczyna się rozwijać już po narodzinach, po czym bardzo szybko rośnie, zwłaszcza we wczesnym dzieciństwie. Stanowi część układu odpornościowego u maluchów, biorąc czynny udział w zwalczaniu infekcji bakteryjnych i wirusowych. Maksymalną wielkość osiąga u dzieci w wieku 3-5 lat, a po 7. roku życia zaczyna zanikać, ponieważ jego rola w dojrzewającym układzie odpornościowym traci na znaczeniu. U większości nastolatków nie pełni już żadnej funkcji, trzeci migdał staje się ledwie widoczny, a w kolejnych latach życia zanika zupełnie.

 

Przerost trzeciego migdałka

Przerost migdałków podniebiennych, jak też migdałka gardłowego, jest normalnym stanem w wieku dziecięcym i nie należy upatrywać w nim jakiejś patologii. Problem pojawia się wtedy, gdy migdałki stają się zbyt duże w stosunku do otaczających je tkanek. Przerost migdałka gardłowego oznacza jego nadmierny rozrost w miejscu, gdzie jama nosowa przechodzi w gardło. Najczęściej trzeci migdałek występuje u dzieci w wieku od 3. do 6. roku życia.

 

Przyczyny przerostu trzeciego migdałka

Nie są znane przyczyny przerostu trzeciego migdałka. Istnieje jednak wiele czynników ryzyka, do których zalicza się przede wszystkim: częste i przewlekłe infekcje dróg oddechowych i jamy ustnej, niektóre choroby zakaźne, alergie na alergeny wziewne i pokarmowe, a także predyspozycje genetyczne (np. przerost migdałka gardłowego u rodziców lub rodzeństwa). Zdarza się, że niektóre dzieci rodzą się z już przerośniętym trzecim migdałem.

 

Kontakt z czynnikami chorobotwórczymi

Przerost trzeciego migdałka nie dotyczy każdego dziecka. Najczęściej pojawia się u dzieci, które we wczesnym dzieciństwie przebywały w miarę sterylnym otoczeniu, mając kontakt jedynie z kilkoma najbliższymi osobami, po czym zetknęły się z wyjątkowo silnymi i różnorodnymi czynnikami chorobotwórczymi, np. w żłobku lub przedszkolu.

Migdałki u małych dzieci, będąc pierwszą barierę układu immunologicznego, kontaktują się z bakteriami i wirusami, które dostają się do organizmu przez nos i jamę ustną. W tkance limfatycznej migdałków zachodzą fizjologiczne procesy mające na celu zwalczanie infekcji, w wyniku czego dochodzi do obrzęku i przerostu tkanki trzeciego migdała.

W normalnych warunkach po wyleczeniu choroby objętość migdałka powinna zmniejszyć się samoistnie, jednak gdy dziecko jest alergikiem lub wielokrotnie przechodzi różnego rodzaju infekcje, dochodzi do częstego, a nawet stałego drażnienia tkanki limfatycznej. W takiej sytuacji migdałek nie powraca do wyjściowych rozmiarów, a niejednokrotnie powiększa się przy każdej kolejnej infekcji.

 

Objawy przerostu trzeciego migdałka

Jeśli dochodzi do infekcji agresywnym patogenem (bakterią lub wirusem), w tkance migdałka powstaje stan zapalny, któremu towarzyszy silny obrzęk i zwiększona produkcja wydzieliny. Jest ona pożywką dla drobnoustrojów, przez co w nosogardle pojawiają się duże ilości ropy, dodatkowo pogarszając drożność dróg oddechowych.

Często zdarza się, że jednocześnie przerastają również migdałki podniebienne, co utrudnia dziecku oddychanie i przełykanie. Przerośnięty i obrzęknięty trzeci migdałek jest przyczyną takich objawów i schorzeń u dzieci, jak:

  • nawracające infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych (ponieważ dziecko ma ciągle otwarte usta, dochodzi do wysychania błon śluzowych i bólu gardła), które prowadzą do zmniejszenia miejscowej odporności;
  • zapalenia zatok, których częstym objawem są bóle głowy pojawiające się w wyniku zaburzeń pasa śluzu i zalegania wydzieliny
  • przewlekły katar połączony ze ściekaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła i towarzyszący mu nieprzyjemny zapach z ust;
  • zablokowanie i niedrożność nosa, co sprawia, że dziecko oddycha przez usta zarówno w dzień, jak i w nocy;
  • wyłączenie funkcji czuciowej (upośledzenie lub zniesienie reakcji na zapachy) i obronnej nosa (nawilżanie, ogrzewanie i oczyszczanie powietrza);
  • dolegliwości związane z uszami (np. wciągnięcie błony bębenkowej, wysiękowe lub ostre zapalenie ucha środkowego), którym często towarzyszy ból, uczucie pełności i przelewania płynu w uchu;
  • powiększenie węzłów chłonnych szyi;
  • bezdechy senne i ich konsekwencje (chrapanie, niedotlenienie mózgu, niespokojny sen, zmęczenie, niewyspanie, drażliwość, nadpobudliwość, kłopoty z koncentracją trudności w nauce, moczenie nocne).

Inne charakterystyczne objawy to:

  • płaska klatka piersiowa będąca wynikiem ciągłego płytkiego oddechu;
  • zaburzenie odruchu ssania u niemowląt lub trudności w jedzeniu (męczenie się podczas posiłku, niekiedy również wymioty);
  • niedowaga i zaburzenia wzrostu będące wynikiem zaburzeń i trudności w jedzeniu;
  • przewlekłe zapalenie spojówek (stan zapalny z nosa może się przenieść na kanaliki łzowe);
  • zaburzenia mowy, np. mowa nosowa, matowa, czasem jąkanie się i zacinanie, zmiana barwy głosu;
  • niedosłuch pojawiający się pod wpływem wynikiem nacisku powiększonego migdałka na trąbki słuchowe;
  • garbienie się;

W miarę upływu czasu pojawiają się również wady zgryzu (tyłozgryz lub zgryz krzyżowy) i zmiany w ukształtowaniu twarzoczaszki, które określa się mianem tzw. twarzy adenoidalnej. Cechuje ją silniejszy rozwój żuchwy w stosunku do szczęki i pozostałej części twarzoczaszki, cofnięcie żuchwy, dolne położenie języka oraz zespół długiej twarzy (ang. long face syndrom). Często dochodzi do powstania podniebienia gotyckiego, które jest wąskie i mocno wysklepione.

 

Chrapanie i bezdech senny

Przerośnięty trzeci migdałek odbija się na zdrowiu malucha, ponieważ powoduje zwężenie w nosowej części gardła, co znacząco utrudnia oddychanie przez nos. Dziecko chodzi wówczas z wciąż otwartą buzią, a jego twarz przybiera charakterystyczny, gapowaty wyraz. Nawet zwykły katar ciągnie się tygodniami, a infekcje górnych dróg oddechowych pojawiają się jedna po drugiej. Często w nocy zdarza się, że maluch chrapie, głośno oddycha i mocno się poci. Takie objawy mogą skutkować bezdechem sennym, który stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia dziecka. Jest ono stale zmęczone, senne i marudne, przez co źle funkcjonuje w ciągu dnia – staje się nadpobudliwe, ma również problemy z koncentracją i trudności w nauce.

 

Diagnoza

Obecnie dostępnych jest wiele metod diagnostycznych, które pozwalają ocenić stopień zwężenia dróg oddechowych w okolicy nosogardła. Zalicza się do nich m.in. badanie laryngologiczne, endoskopowe, badanie przeprowadzone w czasie snu farmakologicznego, polisomnografia. W przypadku, gdy laryngolog podejrzewa przerost trzeciego migdała, wykonuje badanie za pomocą fiberoskopu. Jest to najbardziej dokładna i precyzyjna procedura diagnostyczna – nie pozostawia wątpliwości co do diagnozy, pozwalając dokładnie obejrzeć i określić wielkość migdałka gardłowego. Nie widać go po zajrzeniu do jamy ustnej, ponieważ jest zlokalizowany znacznie wyżej. Wygląda jak nieduża grudka uformowana z tkanki limfatycznej; żeby go zobaczyć, można sobie wyobrazić, że leży „za nosem”. Badanie przy pomocy samego lusterka nie wystarcza, dlatego też laryngolog posługuje się fiberoskopem, czyli specjalnym endoskopem, który ma maleńką kamerę umieszczoną na miękkim przewodzie. Diagnozując pacjenta, lekarz powinien wykluczyć takie choroby, jak nowotwory złośliwe jamy ustnej i gardła oraz naczyniakowłókniak młodzieńczy.

 

Leczenie trzeciego migdała

Jeśli trzeci migdał nie jest za bardzo powiększony, laryngolog może zlecić obserwację i leczenie zachowawcze, które polega na wzmocnieniu układu odpornościowego i podawaniu leków przeciwzapalnych. W przypadku przerośniętego migdałka gardłowego, który upośledza drożność nosa, powodując stałe oddychanie przez usta, chrapanie, niedosłuch lub zapalenie uszu, należy wykonać adenotomię, czyli operacyjne usunięcie migdałka gardłowego.

Ponieważ migdałek gardłowy pełni u najmłodszych ważną rolę ochronną, nie zaleca się leczenia operacyjnego u dzieci poniżej 2. roku życia. U starszych dzieci trzeci migdał traci swoje funkcje, dlatego też bez przeszkód można go usunąć. Nie wykonuje się adenotomii w przypadku, gdy podniebienie miękkie jest zbyt krótkie lub występuje jego rozszczep.

Rodzice nie powinni bagatelizować objawów, które sugerują powiększenie migdałka gardłowego u dziecka, ponieważ niewłaściwe postępowanie może stać się przyczyną trwałych powikłań. Ciągły rozwój technologiczny polegający na unowocześnianiu aparatury medycznej pozwala na postawienie szybkiej i trafnej diagnozy. Celem leczenia jest przede wszystkim przywrócenie właściwego toru oddychania. Jeśli zostaje odpowiednio wcześnie wdrożone, nie tylko przyczynia się do cofnięcia zmian chorobowych, ale również zapobiega utrwalaniu się powikłań.

 

 

 

 

 

 

 


Nasz adres
Centrum Medyczne Olimedica
CHR Kupiec I piętro
ul. Krzywoustego 9-10
70-250 Szczecin
Rejestracja
pon. - pt. od 9 do 19
sob. od 8 do 12
+48 91 307 80 29
+48 793 138 757
info@olimedica.pl

Znajdź nas
facebook   google plus   You Tube   twitter   instagram
Copyrights © 2015-2018 Centrum Medyczne Olimedica. All rights reserved